Start » Over de Kenniscirkel ICT in Wonen, Zorg en Welzijn » Bijeenkomsten van de Kenniscirkel ICT in WZW

Verslag RFID in Wonen, Zorg, Welzijn

Submitted by admin on do, 18/09/2008 - 21:15

Georganiseerd door de Kenniscirkel ICTinWZW op do 4 september 2008 van 15.00-16.30u

1. Opening

Gespreksleider Bert Alkemade verwelkomde de deelnemers bij deze eerste on line bijeenkomst van de Kenniscirkel ICTinWZW. Centrale vragen voor deze bijeenkomst waren:

  • Wat zijn interessante ontwikkelingen en projecten waar RFID een rol in speelt.
  • Wat zijn bestaande en mogelijke toepassingen op het gebied van wonen, zorg en welzijn.
  • Welke beperkingen en hindernissen zijn er om RFID op het gebied van wonen, zorg en welzijn toe te passen.

 

2. Vragen vooraf van deelnemers

  • In hoeverre wordt er bij toepassingsmogelijkheden die al in ontwikkeling zijn en binnen afzienbare tijd ook operationeel zijn rekening gehouden wordt met (technische) mogelijkheden voor de gebruiker om ook zelf te kiezen of hij voortdurend in zijn handelingen en bewegingen gevolgd wil worden (Ik weet dat geloof ik de universiteit van Amsterdam bezig is met de ontwikkeling van een dergelijke toepassingsmogelijkheid)?

  • Ik ben zeer nieuwsgierig en benieuwd naar deze bijeenkomst ook door de vorm waarin hij plaatsvindt.

  • Ik ben geïnteresseerd in de toepassingen van RFID in de gezondheidszorg (algemeen). Ik zal in eerste instantie de discussie volgen en me er dan in mengen

  • RFID wordt vooral gebruikt voor tracking and tracing (van kaas tot dementerende patiënten) en autorisatie. Zijn er nog andere typen toepassingen mogelijk?

 

3. Introductie van deelnemers

  • Victor Ruhlmann Beleidsmedewerker. Digitalisering waaronder toepassingen als RFID hebben mijn sterke belangstelling.

  • Bert Alkemade, ik werk zelf als zelfstandig adviseur, met name rond ICT in de wijk en ik trek de Kenniscirkel. Mijn interesse is wat ik met RFID in de wijk zou kunnen.

  • Thea.Weijers:Ik was lector domotica bij Hogeschool Leeuwarden en werk nu bij TU Delft. RFID kan belangrijk worden voor domotica. De lage kosten van zo'n tag is interessant aspect van RFID ook voor gebruik in woon-zorgomgeving

  • Tijmen Wisman:Ik ben secretaris van het RFID Platform Nederland en adviseur van ECP.NL, een stichting die zich bezighoudt met het stimuleren van Nederland als informatiemaatschappij.

  • Roger del Castilho:Ik werk als consultant voor Bostec, waarbij we ons nu ook focussen op de zorg en ervaring hebben met RFID bij Schiphol. Bij de bagage afhandeling van Schiphol raakt veel bagage zoek. Er zijn nu pilots om het bagagelabel te voorzien van RFID tags, zodat altijd bekend is waar de bagage vandaan kwam en waar het naartoe moet. Het is het mooiste als alle luchthavens hiervan gebruik zouden maken. Een aantal doet dit ook al inmiddels

  • Paul Slaats:Ik ben account manager van AAC Cosmos, een ICT dienstverlener in de Zorg en Welzijn, met name gericht op het beheer van de centrale ICT infrastructuur. Ik ben met name geïnteresseerd in hoe RFID iets kan toevoegen in de Zorg en Welzijnssector

  • Saskia Vermeulen en Jonathan Rambalje Wij zijn van ShareCare en zijn geïnteresseerd in RFID in relatie tot zorg, maar hebben onze interesse nog niet zo precies gedefinieerd. Erg veel interesse dus voor zorg en welzijn. Is er meer mogelijk dan dwaaldetectie?

4. Over de techniek van RFID

RFID staat voor radio frequency identification. Heeft iemand wel eens een wintersportpas gehad waarmee die langs een poortje liep en die die niet uit z'n broek hoefde te halen terwijl het poortje wel gewoon openging? Dat is een toepassing van rfid. Er zit een chip in je pas. In het poortje zit een lezer die een elektromagnetische golf uitzendt. Die golf activeert de passieve batterij in de chip en verstuurt via een antenne in de chip de code die hierop staat. Deze code wordt doorgestuurd naar een achterliggend datasysteem dat dan bijvoorbeeld aangeeft dat de drager van de pas nog vijf dagen toegang heeft met de betreffende pas. Dat is een passieve rfid chip.

Er zijn ook actieve rfid -chips. Dan zit er een batterij die actief is verwerkt in de RFID tag en deze zendt al naar gelang men wil een signaal uit dat weer kan worden opgepikt.

Bij passieve rfid hangt de reikwijdte ervan af of je gebruik maakt van lf hf of uhf, maar bij uhf is tot tien meter. Hoewel de conclusies hierover verschillen

Meer algemene informatie is te vinden op www.watisrfid.nl en op www.rfidnederland.nl

 

5. Interessante ontwikkelingen en mogelijkheden

  • Mobiel betalen m.b.v. rfid is erg in opkomst

  • Om het bij zorg te houden, momenteel wordt temperatuuur van bloedzakken gemonitord mbv rfid, apparatuur en de plaats van apparatuur wordt met actieve rfid gemonitord. Het gaat hier bijvoorbeeld om rolstoelen en medische instrument. Vooral bij apparaten die snel moeten worden gevonden kan dat natuurlijk veel toegevoegde waarde hebben

  • Er is verder een bedrijf dat onderhuidse chips met medische gegevens verkoopt in Amerika en je hier een forse maandelijkse bijdrage voor laat betalen.

  • Daarnaast wordt rfid ingezet bij toegangsautorisatie van patiënten en artsen

  • In de zorg is dwaaldetectie een mooi voorbeeld. Tante Ans met Alzheimer kan zo opgespoord worden. Dat kan overigens ook met GPS. Gehele opsporing met rfid is evenwel niet mogelijk, omdat een chip wel in het bereik moet zijn van een lezer. Er staan buiten de woning geen poortjes.

  • De toepassing van Swinxs, als spelcomputer voor buiten is ook interessant. Bij SWINXS worden de spelers door een armbandje met een RFID-tag geidentificeerd. De computer weet wie wie is, geeft opdrachten en houdt aparte spelresultaten bij van de verschillende spelers.

  • RFID helpt bij identificatie van producten, maar ook van dieren en personen. De ov chip is een goed voorbeeld van een persoonsgebonden toepassing. In het laatste geval geeft dit mogelijkheden voor personalisering. RFID kun je bijvoorbeeld gebruiken om te herkennen wie aan de deur staat. Dat is wellicht een optie voor Ome Jan in zijn rolstoel. Automatische deuropeners worden overigens al voor sommige mensen gebruikt.

  • Je kunt ook denken aan het aanpassen van woonomgeving (verlichting, verwarming) op de persoon. Dit is ook de toekomstvisie van Philips met ambient intelligence. Hoe dat moet als er meerdere mensen in huis zit, is nog een vraag. De visie is dat RFID op de lange termijn één van de sleuteltechnologieën zal vormen die je in staat stelt om als persoon met je omgeving te communiceren.

  • Je zou ook aan chips kunnen denken die je kunt laten implanteren en die dan je bloedsuikerspiegel monitoren en dergelijke gegevens weer naar jou doorsturen.

  • RFID kan toegepast worden bij personen die niet zelfstandig voor zichzelf kunnen zorgen, via bijvoorbeeld een pleister met een RFID-tag voor iemand die 's nachts er nog wel eens tussenuit knijpt om boodschappen te doen. Je kunt dan zorgen dat de deur niet opengaat als iemand naar buiten wil. Varianten van toegang/uitgang beveiliging worden ook nu al toegepast.

  • Het punt is dat de toepassingen nu nog een pril stadium zijn. In de toekomst bij de ontwikkeling van andere technologieën en combinaties die hieruit mogelijk worden kun je er vanuit gaan dat deze technieken ook voor licht-gehandicapten in bepaalde gevallen meer zelfstandigheid kunnen geven

  • Je zou je een toepassing voor kunnen stellen die een mantelzorger informeert wanneer iemand medicatie vergeet, door bijvoorbeeld RFID in de doordrukstrip te verwerken. Nu bellen mensen naar de anderen om te horen of medicatie is geslikt. Het voordeel daarvan is wel dat je meteen een praatje maakt. Vier keer per dag is evenwel wel een belasting voor de mantelzorger. Dan is RFID in de pillenstrip een prima oplossing. Je zou het ook kunnen gebruiken voor de anticonceptiepil.

  • Als je RFID gebruikt voor identificatie van een mantelzorger, dan zou je niet alleen via internet, maar ook via een soort apparaat als de SWINXS mensen persoonlijk kunnen informeren: De spelcomputer "praat" tegen de kinderen, terwijl deze hen identificeert via de RFID tags in hun armbandjes.

  • Je kunt RFID ook inzetten voor het communiceren met mantelzorgers, bijvoorbeeld bij het boodschappen doen. Neem een koelkast met rfid, die kun je dan instellen dat die identificeert wat er in de koelkast staat door tags op de producten, vervolgens verwerkt deze bijv. twee keer per week wat er staat en stuurt op basis hiervan een sms naar de mantelzorger met een boodschappenlijst. Dit is een toepassing die tijd kan schelen. Een andere mogelijkheid is bijvoorbeeld dieetherkenning, waarbij de koelkast mijn calorieën bijhoudt.

  • Er zijn ook mogelijkheden op de werkplek: aanpassen van bureaustanden etc aan een persoon met beperking. De toegevoegde waarde van RFID kan zijn dat de aanpassing volledig automatisch gebeurt op basis van identificatie middels RFID. Het kan met name interessant zijn voor mensen met complexe beperkingen waar verlichting, afstanden etc moeten worden afgesteld. Op basis van herkenning van de persoon kan in één keer alles goed ingesteld worden. Het is ook vooral interessant bij flexplekken. Je kunt verder denken aan inventarisbeheer, personeelsmanagement en documentbeheer. Als er meerdere elementen zijn die je wil afstellen, verlichting, bureau, computerscherm, dan kan RFID wel interessant zijn, zeker in combinatie met 'denkende materialen' zodat ook vorm van stoel kan worden aangepast

  • Je kunt RFID ook goed in een huurauto toe passen: automatische afstellen spiegels, stoel, temperatuur e.d. Bij initiatieven zoals Greenwheels zou dat wel mooi zijn. Je geeft eenmalig je lengte en voorkeuren in...en bij de huur krijg je de sleutels en rfid tag...de auto leest uit en past alles aan

  • Je zou ook aan een set instrukties aan een mantelzorger kunnen denken. Wat moet er gedaan worden aan huishoudelijk werk of aan persoonlijke verzorging, op welke manier etc. Zie bijvoorbeeld ook http://www.kennisportal.com/main.asp?ChapterID=4048 De informatie staat in de database. Je leest de chip uit en je weet de laatste stand van zaken.

RFID is voor sommige toepassingen bewezen techniek en goedkoop. De chip zelf kost niet veel. Je hebt nu ook al persoonlijke printers waarmee je RFID kunt printen. Voor de leestechniek heb je al een handheld vanaf circa 50 euro. De toegankelijkheid hangt vooral af van de systemen waar RFID mee zou moeten communiceren.

We denken nu heel erg in het nu, maar binnen onafzienbare tijd zullen mensen die thuiszorg ontvangen al op hoog niveau kunnen communiceren met hun huis. Op Europees niveau zijn ze al bezig met subsidies hiervoor. Daarnaast zullen woningcorporaties, samen met zorgverzekeraars en overheid dit proces enorm kunnen versnellen. Chips zullen zich steeds verder ontwikkelen. Op de site van www.TED.nl staat een presentatie van Kurzweil die een idee geeft van waar de technologie ons heen leidt

http://www.ted.com/index.php/talks/ray_kurzweil_on_how_technology_will_transform_us.html

 

6. Vragen en beperkingen

RFID en nanotechnologie

Rond nano technologie stond er afgelopen zaterdag nog een aardig stuk over in Kennisbijlage van Volkskrant. Technisch is deze uitdaging een grote drijfveer. De gewenste toepassing is evenwel nog onduidelijk. De eigenschap die rfid in dit geval redelijk uniek maakt is het draadloos kunnen communiceren. Bluetooth en andere technieken zijn ook overigens ook denkbaar. Een vraag is of RFID blijft of vervangen gaat worden door nanochips die veel actiever zijn en meer kunnen. Een sterk punt van de rfid chips is dat ze zo weinig kunnen, alleen identificatie Dat betekent dat de toepassingsgegevens elders moeten staan. Bij nanotechnologie is het ook van belang dat er communicatie plaatsvindt, dit zal natuurlijk nog steeds via radiosignalen kunnen lopen. Energievoorziening blijft daarbij punt van onderzoek. In de praktijk zullen er wel weer verschillende systemen naast elkaar bestaan. Het hangt er vanaf van welke chip je gebruik maakt en wat je toepassing is.

Beeldvorming rond RFID

In de zorgsector was laatst negatieve publiciteit omdat RFID golven zorgen voor interferentie met andere medische apparatuur. Het is te hopen dit geen drempels opwerpt voor innovaties. Er bestaat binnen woonzorginstellingen so wie so veel angst over alle draadloze applicaties. Men is bang dat het toch invloed heeft op gezondheid van personeel en bewoners

Idenficatie en privacybecherming

Toepassingsmogelijkheden als de RFID Guardian zijn van belang. Hierbij is een persoon zelf in staat is om de werking van RFID tags uit te schakelen als hij zij niet gevolgd wil worden. Dit biedt meer controle over je eigen gegevensstroom. Je moet zelf kunnen controleren wie uitleest en wie niet. Dit is een noodzakelijke voorwaarde is voor een succesvolle uitrol van RFID in de maatschappij.

Het is de vraag of het ideaal is als iedereen een rfid tag op zak heeft: Elke willekeurige instantie kan je dan scannen en er komen dan gelijk de juiste gegevens naar boven. In een ziekenhuis wordt je geschiedenis zo geraadpleegd en heb je geen ponskaartje meer. Overigens hoeft op de chip geen persoonlijke informatie te staan, alleen een code die gekoppeld is aan een database met persoonlijke info. Dit code op de RFID tag wordt pas interessant als deze is gekoppeld aan een database met gegevens over jou. Het hebben van een code zelf is geen probleem zolang men geen toegang krijgt tot de juiste gegevens.Vergelijk met het SOFI nummer. Er zitten drie aspecten aan: het opnemen van gegevens in een databank, de RFID tag zelf en de toegang tot het uitlezen ervan. Over alle drie aspecten moet je controle kunnen houden.Voor informationele privacy, waar we het hier over hebben, is het van belang welke informatie wordt opgeslagen en wie heeft daar waar en wanneer toegang toe. Het is daarbij de vraag hoe je kunt garanderen dat die chip niet door derden wordt uitgelezen. Het paspoort is hier ook een voorbeeld van. Stel dat je rond één persoonsnummer alle gegevens van iemand opslaat en je digitaliseert alle diensten in de maatschappij en voor afname van die diensten en producten heb jij die ene pas met die ene code nodig. Dan is op die code jouw hele gedrag vastgelegd en dus opvraagbaar. Dan ontstaan hiermee toch wel de contouren van een glazen persoon. Het is de vraag wie garandeert dat jouw gegevens niet verkeerd terechtkomen. Aan de andere kant: wie verplicht de particuliere autoverhuurder om van de standaard RFID code gebruik te maken?

Daarbij zijn er diensten waar identificatie niet van belang is, maar personalisering wel. Het museum hoeft niet te weten wie ik formeel ben, om mij een gepersonaliseerde routebegeleiding te bieden. Zie bijvoorbeeld de ring die gebruikt wordt in het Museum voor Beeld en Geluid. Zo zijn er veel producten en diensten die niet perse hoeven te weten wie je echt bent, zolang je maar een betaling kunt garanderen. Dit geldt met name ook voor de particuliere sector.

Het gevaar zit met name in de koppeling van gegevensbanken in relatie tot jouw controle over wie wat mag inzien en en welk identificatieinstrument je gebruikt. Zolang er geen koppeling is tussen de gegevensbanken kun je alleen een versnipperd gedrag achterhalen...mits je toegang hebt tot een van de databases.

Met één code is het ook veel gemakkelijker om iemand zijn of haar identiteit te stelen.Voor formele zaken hebben we het sofinummer, een burgerservicenummer, maar er bestaat het gevaar om dat te te breed te maken: wat ben ik kwijt als iemand mijn sofinummer overschrijft? Binnen de publieke sector zijn er zeker voordelen van 1 code, maar uit veiligheidsoverwegingen is het niet zeker of dat ideaal is. Het blijft altijd heel belangrijk wat voor rol een code speelt binnen het authenticatieproces In die zin blijft privacy een belangrijk item en aandachtspunt bij het ontwerp van systemen die met RFID te maken hebben. De vraag hoe beschermd de gegevens moeten zijn. Daar is nog genoeg onderzoek te verrichten. De discussie lijkt veel op de discussie rond de chipkaart van enkele jaren geleden. Een goed antwoord op deze vraag blijft een van de belangrijkste voorwaarden voor een succesvolle uitrol van RFID en is daarnaast ook onlosmakelijk verbonden aan de veiligheid. Een een nationale pas met een persoonlijke code mag geen privacyproblemen opleveren. Je mag ook niet zomaar het recht verliezen om ongeregistreerd de straat op te gaan.. Je kunt mensen niet verplichten om van één identificatiedocument gebruik te maken.

Afsluiting en vervolg

Een vervolgbijeenkomst rond RFID zou nog sterker gericht mogen worden op de mogelijke toepassingen, wellicht met een vertegenwoordiger van een bedrijf zoals Philips.

Gespreksleider Bert Alkemade bedankte de deelnemers heel hartelijk voor hun bijdragen en aanwezigheid en vooral ook Tijmen Wisman voor zijn bijdrage aan de voorbereiding van deze bijeenkomst.

»